عبد الرضا سالار بهزادى

312

بلوچستان در سالهاى 1307 تا 1317 قمرى ( فارسى )

109 نامه‌اى است از حاجى مولاداد خان بلوچ كه در طى اين اسناد مكرر به نام او برخورده‌ايم و از بزرگان سران بلوچستان و منطقهء مكران بوده است . مخاطب نامه معلوم نيست ، ولى به احتمال قوى حاكم كرمان بايد باشد ، و ظاهرا به خواهش اسعد الدوله نوشته شده و وى آن را جهت ارائه به هنگام لزوم نزد خود نگاهداشته است . متن نامه : « تصدق خاكپاى مباركت گردم عرض مىشود عمده مطلب بر سلامتى ذات كامل الصفات سركار اجل عالى مىباشد . بارى در سنهء ماضيه عمل ضابطى سرباز 402 با امير خان محمد خان امين الرعايا 403 بوده و عمل ضابطى كوچه با سردار حسين خان و عمل باهو بندر كوته 404 با امير اشرف خان ولد سردار محمد على خان 405 كه هريكى سند مالياتى به بستگان اجل اكرم افخم امير الامراء العظام الكرام آقاى اسعد الدوله دام اقباله [ ا ] لعالى سپرده‌اند . تا اينك زمان مراجعت [ از ] سفر سيب سوران به فهرج نه سردار حسين خان از يكهزار [ و ] دويست تومان كوچه چيزى داده و نه اشرف خان از يكهزار [ و ] يكصد تومان ماليات بندر كوته باهو و يكهزار و يكصد و هفتاد تومان بقاياى سرباز بوده كه امير خان محمد خان نگذرانيده ، آخر در شانزدهم شهر شوال المكرم كه عيد نوروز بوده ، 406 بندگان آقاى اسعد الدوله لابد لاچار 407 گرديده قبوضات آنها را به خانه‌زاد جمع بسته و سند دريافت فرموده ، تا رفته حساب هرمحل را معين كرده بگذرانم . خانه‌زاد كه وارد سرباز شدم سردار حسين خان چونكه ياغى دولت عليه مىباشد ، با بندگان اجل اكرم آقاى اسعد الدوله مدعى بود ، فتنه [ و ] فساد تمام بلوچستان را سرپا كرده بود و با خانه‌زاد كه نوكر خيرخواه ديوان اعلى بودم صرافت داشت . فورا به حضرات [ ؟ ] سرباز ، كوچه ، باهو آدم [ و ] كاغذ فرستاد كه مبادا يك دينار از بقايا و ماليات سنهء ماضيه بدهيد كه جواب سؤال شماها با من مىباشد ، كه كارى كنم كه ماليات پارساله به كلى از سر شما رعيت رد باشد . امساله از روى « سرخط » باشد . مردم كه اين خبر را شنيدند از سراوان تا سرباز ، كوچه ، باهو ، نزد سردار حسين خان رفته ، به هريكى مواجب از خود قرار داد و مردم را مثل اسب رانده شده از راه گرداند . حالا خانه‌زاد واجب العرض شدم كه از يكهزار [ و ] يكصد و هفتاد تومان ماليات سرباز و از دويست و پنجاه تومان ماليات باهوكوته و از يكهزار و دويست تومان ماليات كوچه يك دينار ، يك شاهى به آقاى اسعد الدوله نرسيده [ و ] عايد نشده ، تمام در محل نزد رعيت مىباشند . حضرات كوچه مىگويند كه سردار حسين خان شتر . . . 409 زيادى منباب ماليات از ما گرفته ، مير اشرف خان هم عشور كوته را بگرفته ، از باهو هم چيزى گرفته . تا در بلوچستان حسين شاه برقرار است 410 نه بقاياى پارسال مىرسد ، نه ماليات امسال . المطاع » . نقش مهر ظهر نامه : « هرچه را به بنده داد مولاداد » .